Stichting Bosland zet zich al bijna 25 jaar in voor Museumbos

ALMERE – Verscholen in het Cirkelbos bij Almere Haven ligt het Museumbos. “Dit wordt weleens het best bewaarde geheim van Almere genoemd”, glimlacht Jan Frans de Hartog van de stichting Bosland. Aan weerszijden van de Meesweg zijn zeven Boskamers ingericht door verschillende kunstenaars. Het is het resultaat van een prijsvraag die stichting Bosland in 2000 uitschreef.

Door Petra Onderwater

Almere DEZE WEEK ging met Jan Frans de Hartog op pad om te zien hoe het bos zich in de loop der jaren heeft ontwikkeld.  We hebben afgesproken bij de 30 meter hoge berg Almere Boven, letterlijk het hoogtepunt van het Museumbos. We bewandelen het pad dat zich als een spiraal omhoog slingert. Er groeien bramenstruiken, kaardenbollen, vlinderstruiken en nog vele andere bloeiende planten. “Oorspronkelijk was de berg alleen ingezaaid met gras, maar inmiddels heeft de natuur de overhand genomen”, vertelt De Hartog.
De schaapskudde die de berg jarenlang in toom hield is vertrokken. “Nadat een deel van het bos werd getroffen door de essentaksterfte, zijn nieuwe bomen aangeplant waar de schapen niet bij mochten komen. Hun gebied werd flink ingeperkt, waarop de herder helaas besloot zijn kudde weg te halen.”

Gedenksteen voor Peetvaders

Bovenop de berg aangekomen zien we de gedenksteen voor de Peetvaders van Almere. Deze is ontworpen door Gijs Frieling, zoon van de in 2011 overleden Dirk Frieling die in de jaren ’70 directeur was van het Projectbureau Almere. “Onder zijn leiding hebben we met heel veel plezier gewerkt aan het vormgeven van deze nieuwe stad”, vertelt De Hartog, zelf ook één van de Peetvaders van Almere. Dirk Frieling schreef ook het gedicht ‘Er is een plan’ dat op de gedenksteen staat. 

Vlierbomenbloesembessenbos

We nemen plaats op een van de zitbanken, ontworpen door kunstenaar Sajoscha Talirz, en kijken uit over de boomtoppen. In de verte steken de hoge torens van de stad af tegen de blauwe lucht. We hebben een mooie dag uitgekozen. De Hartog wijst op de twee bospercelen aan de overkant van de Meesweg. “Het Vlierbomenbloesembessenbos, ontworpen door Bastiaan Vlierbes, bestaat uit een boomgaard met verschillende vlierbomen en een plantage met vlierstruiken. Er stonden er nog veel meer, maar de uitheemse soorten waren al binnen het eerste jaar opgevreten”, lacht De Hartog. “De bloesem en de bessen kunnen mensen plukken en gebruiken voor vlierproducten, zoals limonade en jam.”

‘Tempo’

In de naastgelegen boskamer ‘Tempo’, bedacht door Boto van der Meulen, wordt gedurende honderd jaar ieder jaar een lindeboom geplant. “In de loop der jaren kunnen bezoekers het groeiproces volgen”, legt De Hartog uit. “Onder elke boom wordt een fles met een boodschap begraven door kinderen van verschillende basisscholen. Bij de laatste boom waren daar ook kinderen uit het asielzoekerscentrum bij betrokken.” Bij de bomen staan bordjes met namen van bedrijven en organisaties die de boom hebben gesponsord. 

Zalm in blik en Bos der Verandering

Zalm in blik is door Ruud van den Bosch bedacht  als eerbetoon aan Christaan Zalm, de ontwerper van het Cirkelbos. In een afgebakend gebied van één hectare mag de natuur zijn vrije gang gaan, zonder enig onderhoud. Het naastgelegen Bos der verandering, ontworpen door Ronald Buiting, transformeert geleidelijk van groen naar rood. Door de groene beplanting plaats te laten maken voor roodgekleurde bomen en struiken, ontstaat er uiteindelijk een rode hectare in het groene bos.

Labyrint

Verstopt achter een hoge rietkraag, maar via een graspad bereikbaar, ligt het Labyrint dat is ontworpen door Titia Frieling en Els Scholtes. In iets minder dan een half uur kun je over een met haagbeuken beplant dijkje naar het midden wandelen. Daar is een kunstwerk geplaatst van Sajoscha Talirz.  “We hebben recent met een groep vrijwilligers de bomen opgekroond. Door de onderste takken te verwijderen, is weer een goede doorkijk ontstaan. Doordat het labyrint inmiddels zo dicht begroeid is, hebben we geen last meer van ongewenste bodembegroeiing die we voorheen steeds moesten verwijderen. Dat is op een natuurlijke manier opgelost.”

‘In Eenzaamheid’ 

Ver weggestopt in het bos ligt tot slot ‘In Eenzaamheid’ van Birthe Leemeijer. Aan het eind van een steeds smaller wordend pad is een klein deurtje. Als een soort Alice in Wonderland lijk je een andere wereld binnen te stappen. Je komt terecht in een omheinde stiltekamer middenin in het bos. “Staatsbosbeheer heeft hier een paar jaar geleden onbedoeld  grote schade toegebracht tijdens onderhoudswerk. Daarom is het ook zo belangrijk om de achterliggende gedachte van deze bospercelen te blijven vertellen, zodat ook nieuwe medewerkers bij de gemeente of Staatsbosbeheer de waarde hiervan inzien. Gelukkig is de schade hersteld.”

Oplossing zoeken voor onderhoud

Stichting Bosland is al geruime tijd met Staatsbosbeheer en de gemeente in gesprek over het onderhoud van het Museumbos. “Staatsbosbeheer wil hierop bezuinigen, met als gevolg dat het gras en riet momenteel heel hoog staan. Wij hebben weliswaar enthousiaste vrijwilligers die willen helpen, maar dit gebied is te groot voor ons. Gelukkig heeft Staatsbosbeheer toegezegd het dit jaar nog te willen doen, maar we hopen op een structurele oplossing voor de langere termijn.”

Nieuwe bestuursleden

Plannen voor nieuwe boskamers zijn er niet. “De focus ligt op het in stand houden van het bestaande museumbos. Daartoe zijn we ook op zoek naar nieuwe bestuursleden. Het huidige bestuur bestaat voor een groot deel uit mensen van het eerste uur en die zijn inmiddels aardig op leeftijd. Wellicht kunnen we bewoners enthousiasmeren van de nieuwe villawijk die tegenover het Museumbos is opgeleverd.”

Museumbos en Kindermuseumbos bezoeken
Het museumbos is vrij te bezoeken, honden zijn aangelijnd welkom. Meer informatie: www.museumbos.nl. Kinderen kunnen het Museumbos spelenderwijs ontdekken via www.kindermuseumbos.nl. Een boekje met leuke opdrachten en spelletjes is verkrijgbaar bij het Buitencentrum van Staatsbosbeheer op de Kemphaan.