Fraude en ondermijning in zorg vraagt om hardere aanpak

ALMERE - Fraude en ondermijning in de zorg vormen een groeiend probleem in Almere. Criminele samenwerkingsverbanden hebben de zorg ontdekt als verdienmodel. Zo gebruiken ze zorgbedrijven als dekmantel om crimineel geld wit te wassen. Daarnaast zijn er signalen dat ze kwetsbare zorgcliënten soms inzetten bij drugshandel of andere criminele activiteiten. De gemeente stelt dat een stevigere aanpak nodig is om dit te kunnen bestrijden. “Het ontbreekt ons echter aan voldoende middelen om krachtig genoeg op te kunnen treden”, schrijft het college van burgemeester en wethouders in een brief aan de gemeenteraad. 

Er zijn diverse soorten zorgfraude. Het gaat bijvoorbeeld om zorg die niet geleverd wordt, de inzet van ongeschoold personeel met vervalste diploma’s, zorgverwaarlozing of dubieuze bedrijfsconstructies. “Waar zorgaanbieders de toegekende zorggelden niet inzetten zoals bedoeld, leidt dat in veel gevallen tot een slechtere zorgkwaliteit”, aldus het college. “Dit maakt een stevige aanpak noodzakelijk, waarin preventie, toezicht en handhaving hand in hand gaan.”

Misstanden signaleren

De gemeente controleert sinds 2021 actief op misstanden binnen de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de Jeugdwet. In 2024 werden 53 PGB-aanbieders preventief gescreend. Meer dan de helft werd afgewezen omdat ze niet aan de eisen voldeden. Ook is er een speciaal meldpunt geopend waar inwoners en zorgmedewerkers misstanden kunnen melden. Dit jaar gaat Almere ook deelnemen aan het nieuw op te richten regionaal kernteam Sociaal Domein Flevoland voor toezicht op de Jeugdwet. Daarnaast werkt Almere samen met een extern data-analysebedrijf om verdachte financiële constructies bij zorgaanbieders op te sporen.

Meer geld en mensen

Toch waarschuwt het college dat de huidige aanpak niet voldoende is. “Met de beschikbare capaciteit van 3,62 voltijdsmedewerkers voor toezicht, kunnen we slechts beperkt inzetten op preventie, signalering en opvolging”, aldus het college. “Zonder extra inzet blijven er risico’s bestaan, worden signalen mogelijk gemist en kunnen we de aanpak niet structureel verdiepen.”

Wet Bibob

Ook de toepassing van de Wet Bibob - die de integriteit van organisaties toetst - is binnen de zorgsector nog beperkt, vooral door gebrek aan geld en prioriteit. “Als we als gemeente écht verschil willen maken, vraagt dat om structurele keuzes en middelen”, benadrukt het college. “Er moet worden geïnvesteerd in extra capaciteit voor toezicht en handhaving van de Wmo en Jeugdwet en er moeten structurele middelen komen voor het toepassen van de Wet Bibob.” Het college pleit verder voor meer regionale samenwerking en versterking van datagedreven toezicht en contractbeheer.

Veiligheidsagenda

De gemeenteraad besloot eerder al dat fraude in de zorg harder moet worden aangepakt. Nu is het aan de raad om te bepalen of er ook daadwerkelijk geld wordt vrijgemaakt voor een grotere aanpak. In 2027 komt er bovendien een nieuwe Veiligheidsagenda, waarin ondermijning in de zorg mogelijk een hogere prioriteit kan krijgen.