Archeologen onderzoeken middeleeuwse kerkkap in Pampus

PAMPUS – Middenin een weiland in Almere Pampus hebben archeologen deze week een middeleeuwse kerkkap uit de 15e eeuw blootgelegd. Er was een kijkgat gegraven om de vondst nader te onderzoeken. De houten balken zijn tijdens de inpoldering ontdekt en liggen al honderden jaren in de bodem van de toenmalige Zuiderzee. Publiek kon woensdag een kijkje nemen bij de opgraving. 

“Deze vondst is uniek voor Nederland en waarschijnlijk zelfs voor Europa”, vertelde archeoloog Yftinus van Popta. Het betreft een ‘bouwpakket’ van minstens tachtig houten balken. “Zij vormen samen een kap van een type kerk dat in west-Nederland en Friesland veel werd gebouwd in die tijd. Op de balken zijn merktekens aangebracht door een timmerman, als instructie voor de opbouw. Ze hebben de plaats van bestemming echter nooit bereikt. De balken zijn overboord geslagen of vergaan met het schip waarop ze werden vervoerd.”

Herbegraven

In dit gebied zijn in de jaren ’80 de resten van tenminste drie scheepswrakken gevonden, evenals deze middeleeuwse kerkkap. “Deze is toen herbegraven, maar sindsdien was onduidelijk wat de precieze locatie was”,  vertelt Helle Molthof, beleidsadviseur archeologie bij de gemeente Almere. “Op basis van oude luchtfoto’s, overzichtstekeningen en beschrijvingen van de toenmalige archeologen ontstond een vermoeden waar hij zou moeten liggen. Dat werd bevestigd tijdens een booronderzoek.”

Jaarringen bestuderen

Nu is de vondst opnieuw blootgelegd. “We waren vooral benieuwd wat zoveel jaren later de staat van de houten balken zou zijn. Ze zien er gelukkig goed geconserveerd uit.” In het bijzijn van het publiek werden houtmonsters genomen voor nader onderzoek. “Je ziet dat de jaarringen duidelijk zichtbaar zijn. Wij gaan deze bestuderen om vast te stellen hoe oud deze boomstammen zijn en waar ze vermoedelijk vandaan kwamen”, vertelt Marta Dominguez Delmás, houtonderzoeker van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Met uiterste precisie werden schijven hout uit een aantal houten palen gezaagd. Wethouder Kees Ahles keek bezorgd toe. “Dit vind ik best spannend”, bekent hij. “Want hoe mooi zou het zijn als dit bouwpakket ooit nog eens in elkaar gezet zou kunnen worden.” De houten palen blijven vooralsnog echter onder de grond liggen, om te zorgen dat ze in goede staat blijven. 

Onderzoek 

Het onderzoek naar de kerkkap is onderdeel van de voorbereiding op de ontwikkeling van het stadsdeel Almere Pampus. Hiervoor laat de gemeente Almere momenteel uitgebreid bodem- en archeologisch onderzoek uitvoeren. Dit onderzoek brengt niet alleen de ondergrond in kaart, maar levert ook waardevolle historische vondsten op.