Onderzoek naar radicalisering en extremisme; zorgen om wat zich online afspeelt

ALMERE - De gemeente Almere heeft samen met vijf andere Flevolandse gemeenten een onderzoek laten uitvoeren naar radicalisering en extremisme. Hoewel er in onze provincie weinig grote incidenten plaatsvinden, blijft er volgens professionals veel onder de radar. Ook zijn er groeiende zorgen over wat zich online afspeelt, vooral onder jongeren. 

Radicalisering is het proces waarbij mensen zich steeds verder afkeren van de samenleving. In sommige gevallen leidt dat tot extremisme: dreigend of gewelddadig gedrag, vaak vanuit ideologische overtuigingen. Uit het onderzoek blijkt dat de ontwikkelingen in Flevoland overeenkomen met landelijke patronen. 

Rechtsextremisme 

Signalen van rechts- en anti-institutioneel extremisme en jihadisme zijn in Flevoland beperkt aanwezig, maar professionals geven aan dat er mogelijk meer speelt dan momenteel in beeld is. Mede door gebrek aan kennis kunnen signalen gemist worden. In Almere zijn wel zichtbare uitingen van rechtsextremisme, vooral in de vorm van graffiti. Denk aan hakenkruizen of cijfercodes van letters die verwijzen naar bijvoorbeeld Adolf Hitler of White Power, maar ook stickers die verwijzen naar uiterst rechtse organisaties zoals Volksverzetof Wolvenraad. 

Beïnvloeding van jongeren online

Het online domein speelt volgens de onderzoekers een grote rol in de beïnvloeding van jongeren. Sommige rechts-extremistische groepen hebben eigen online kanalen waarin zij hun boodschap en standpunten delen. Daar nemen honderden tot duizenden personen per groep aan deel. De jihadistische beweging in Nederland bestaat uit personen die elkaar ook vrijwel uitsluitend via online netwerken kennen. Deze netwerken zijn niet aan landsgrenzen gebonden en de personen binnen deze online netwerken zijn veelal erg jong en soms in korte tijd geradicaliseerd. 

Lokale factoren

“Wat zich online afspeelt rond radicalisering blijft vaak moeilijk zichtbaar, mede door de snelheid en ongrijpbaarheid van het digitale domein”, stellen de onderzoekers. “Lokale factoren als armoede, sociale ongelijkheid, polarisatie en wantrouwen vergroten mogelijk de risico’s.” De gemeenten willen beter zicht krijgen op deze processen, om onderliggende problematieken beter te kunnen signaleren.

Maatschappelijk onbehagen en wantrouwen in de overheid zijn volgens de onderzoekers een potentiële voedingsbodem voor radicalisering. De gemeenten Almere en Lelystad hebben grootstedelijke problemen die deze gevoelens kunnen versterken, zoals armoede en jeugdcriminaliteit. Uit eerder onderzoek bleek al dat het maatschappelijk onbehagen relatief hoog is in Flevoland. 

Investeren in kennis en preventie

De onderzoekers doen aanbevelingen die de gemeenten helpen om hun aanpak te versterken. Zo adviseren zij om de samenwerking tussen veiligheid, zorg, onderwijs en sociaal domein te versterken. “Zorg voor duidelijke meldstructuren, zodat signalen van radicalisering en extremisme beter worden opgepakt. Vergroot kennis en bewustzijn over verschillende vormen van extremisme en hun onderliggende voedingsbodems.” Ook moet er geïnvesteerd worden in preventie onder jongeren, via onderwijs, jongerenwerk en digitale weerbaarheid.

Vervolg

Het onderzoek is uitgevoerd door het Verwey-Jonker Instituut en RadarAdvies, in opdracht van de gemeenten Almere, Dronten, Lelystad, Noordoostpolder, Urk en Zeewolde. In het najaar van 2025 organiseren de zes gemeenten een regionale werksessie met ketenpartners. Daar wordt besproken hoe de aanbevelingen in de praktijk worden gebracht. 

Lees hier het hele onderzoek.