‘Thuisonderwijs is onderwijs op maat’

ALMERE - Het aantal ouders dat kiest voor thuisonderwijs neemt in Almere toe. Tegelijk ontstaat landelijk een discussie: ‘Moet thuisonderwijs nog wel mogelijk blijven?’. Enkele ouders in Almere kregen van de gemeente al in een brief de melding dat van hen verwacht wordt dat ze hun kinderen op een school inschrijven voor het hiernavolgende schooljaar. Vrijstellingen van inschrijfplicht, nodig voor thuisonderwijs, zullen dan alleen nog bij hoge uitzondering worden gegeven. Wat weten we eigenlijk over thuisonderwijs en hoe werkt dat?

Door Janine Scherpenberg

Almere telde in 2023 nog 66 kinderen die werden vrijgesteld om een school te bezoeken voor onderwijs. In 2025 was dat aantal fors gestegen naar 106. Het gaat dan om vrijstelling vanwege religie of levensovertuiging van het gezin. Jennifer en Stephanie houden de ontwikkelingen in de gaten. Zij zijn beiden ouders die hun kinderen zelf onderwijs geven. Ze zien de wet ook wel graag veranderd. Maar dan wel op een manier waarbij thuisonderwijs juist een erkende vorm van onderwijs is.  

Onderwijs aangepast aan het kind

Als ouders een school zoeken voor hun kind kijken ze over het algemeen naar een onderwijsvorm die past bij hun kind. “Thuisonderwijs is ook een vorm van onderwijs waarvoor je zou moeten kunnen kiezen,” vinden de moeders Jennifer en Stephanie. Zij geven hun kinderen zelf onderwijs en zijn bereid om er iets over te vertellen. Hun keuze voor ‘thuisonderwijs’ is niet op dezelfde manier ontstaan. De oudste zoon van Jennifer ging wél naar scholen, maar die konden hem niet de juiste ondersteuning bieden. Hij werd daarom vrijgesteld van inschrijfplicht bij een school, omdat hij ‘ongeschikt was om daar te worden toegelaten’ toen hij nog maar zeven jaar oud was. “Dat was behoorlijk heftig” vertelt Jennifer.” Ze ging niet bij de pakken neerzitten en kwam er achter dat hij thuis tot rust kwam en het leren hem dan wel lukte. Inmiddels geeft ze haar dochter en zoon thuisonderwijs. 

Identiteit van het kind

Voor Stephanie verliep de keuze anders. Zij zocht naar een school voor haar dochter, maar kon niets passend vinden. “Ik zocht een school die onze religie uitdraagt en waarbij ook onderwijs wordt gegeven naar de identiteit van het kind. Daardoor zocht ik naar mogelijkheden om het zelf te gaan doen.” Zij koos een leermethode die paste bij haar kinderen, maar ook bij haar zelf. “Mijn dochter wil een studie doen waarvoor een VWO-diploma nodig is. Daarom keken we opnieuw naar mogelijke, Christelijke, scholen. We komen er toch op uit om met thuisonderwijs een staatsexamen te doen. Via de NVvTO, de Nederlandse Vereniging voor Thuisonderwijs, kunnen wij docentmaterialen en leermiddelen aanschaffen en intervisie regelen.” Beide ouders zijn aangesloten bij de NVvTO waar ze een netwerk vinden van meer ouders. “Kinderen doen vaak dingen samen via de vereniging. Maar ouders delen daar ook kennis en ervaring met elkaar.”

Altijd leren

Als ouders kiezen voor thuisonderwijs moeten ze zich er bewust van zijn dat ze altijd, op elk moment bezig zijn met de leermomenten van hun kind. Het leren zit volgens de moeders verweven in alle activiteiten. “I didn’t learn English from you. I taught myself through the internet and by chatting on Discord,” roept het tienjarige zoontje trots naar zijn moeder als Stephanie vertelt dat ze thuis ook Engels spreekt in het gezin. Engels is niet de enige taal die hij spreekt. Hij leert ook Japans. “We zijn eigenlijk steeds bezig met het afstemmen op de leerbehoeften,” legt ze uit. “Soms komt er een vraag uit het niets. Dat kan gaan over rekenen, planeten of over natuur. Over van alles. Als je het niet weet, zorg je dat je het antwoord kan vinden,” voegt Jennifer toe. “We leren ze aan tafel het rekenen en het schuinschrift. Thuis hangt de wereldkaart en we doen veel educatieve spelletjes,” vertelt Stephanie. “Buiten zoeken we van alles op over de natuur en we gaan wekelijks naar bijvoorbeeld musea. Bij het bereiden van eten komen het wegen en de scheikundige processen aan de orde,” vertellen de moeders. De kinderen hebben zoals andere kinderen ook hobby’s zoals honkbal, theaterles, indoor mountainbiking en schaken bij de schaakclub. 

Resultaten

Aan de hand van geldende leerlijnen voor onderwijsprogramma’s kijkt Stephanie elk half jaar op welk niveau haar kinderen op dat moment zijn. Als ze ziet dat er nog wat in te halen is, daagt ze haar kinderen op dat specifieke vak meer uit. “Alles gaat dus wel volgens doelen. Maar werkend vanuit de eigen motivatie van het kind. Wij creëren steeds een leerrijke omgeving.” De moeders zijn het er mee eens dat een diploma niet een doel op zich is. “Er is geen bewijsdrang. Maar een diploma geeft toegang tot een studie en in dat geval is het een doel.”  Ook de keuze voor een praktisch beroep zoals loodgieter, ijzersmid of glasblazer kan uitstekend bij een kind passen. “Sowieso is respect voor natuur en voor anderen een belangrijk doel,” zeggen ze stellig.

Van vakantie is geen sprake, want leren gebeurt altijd en overal. Maar tegelijk wordt er meer soepel omgegaan met tijdsindeling, omdat in de vakantie vaker buurtkinderen eerder op straat zijn om mee te spelen of om mee af te spreken. “Ook dat is meebewegen met de behoeften van een kind.”