Studenten onderzoeken scheepswrak: ‘Laagje voor laagje brengen we de geschiedenis tot leven’

OOSTERWOLD – Studenten van de Veldschool Scheepsarcheologie doen momenteel onderzoek naar een scheepswrak in Oosterwold. “Hier in de bodem ligt een turfvrachtschip dat rond 1800 is vergaan”, vertelt opgravingsleider Robert van Hoop van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. De afgelopen weken hebben de studenten al diverse mooie vondsten gedaan. 

De plek van het scheepswrak aan de Oeverwalhof is gemarkeerd met een kunstwerk. Vanwege het onderzoek is een grote witte tent geplaatst, waarbinnen een deel van het schip is blootgelegd. “Dit was de plek waar de opvarenden kookten, aten en leefden. We hebben hier dan ook veel gebruiksvoorwerpen gevonden, zoals theekopjes, bordjes, lepels, kleipijpjes, wandtegeltjes, knopen en schoenen”, vertelt de 20-jarige Jiska, archeologiestudent aan de universiteit van Leiden. Deze vondsten geven de onderzoekers informatie over de mensen die zich aan boord bevonden, over de lading die werd vervoerd en de tijd waarin dit schip heeft gevaren. “Laagje voor laagje brengen we de geschiedenis tot leven. Dat vind ik het mooie aan dit werk”, zegt Jiska. 

Bakenloodje

Naast de opgraving ligt een stapel turfblokken die de studenten in het wrak hebben aangetroffen. “Maar we hebben ook een lakenmuntje gevonden, wat zou kunnen betekenen dat dit schip, naast turf, wellicht ook ooit lakens heeft vervoerd.” 

Jiska laat een aantal vondsten zien die in een vitrine liggen uitgestald. “De belangrijkste vondst is misschien wel dit bakenloodje, dat we hebben gevonden onder een lading turf. Dat was wel een juichmoment.” Deze loden munten werden gebruikt als bewijs van betaling om een jaar lang de Zuiderzee te mogen bevaren, vergelijkbaar met onze wegenbelasting. “Op de munt staat een jaartal: 1772. Zo weten we dat het schip in elk geval in dat jaar heeft gevaren.” Ook zijn er veel witblauwe wandtegeltjes gevonden, met afbeeldingen erop die volgens de onderzoekster vaak heel lokaal bepaald zijn. “Zo kunnen we proberen uit te vinden waar het schip vandaan komt.”

Workshops bij Museum Batavialand

De Veldschool Scheepsarcheologie wordt georganiseerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) in samenwerking met Museum Batavialand Flevoland. Vier weken lang kunnen archeologiestudenten hier praktische ervaring opdoen. Dit jaar werken zij in Oosterwold dus mee aan het archeologisch onderzoek bij de opgraving van binnenvrachtschip ZK26. In Museum Batavialand volgen de studenten workshops over onder andere de conservering van schepen en scheepsinventarissen. “Komende week gaan we nog onderzoek doen naar het hout dat is gebruikt voor het schip. We gaan monsters uitzagen om bijvoorbeeld de jaarringen te tellen. Zo kunnen we achterhalen wanneer het hout is gekapt en wanneer het schip ongeveer is gebouwd.” 

Verder wordt het schip zo schoon mogelijk gemaakt voor een drone-opname, waarmee een 3D-model wordt gemaakt. Aan het einde van deze laatste Veldschoolweek verdwijnt het scheepswrak weer onder een berg zand, klei en aarde.