‘Nancy – Red Work’ van Jean Michel Basquiat: echt of niet?

ALMERE – Het kunstwerk ‘Nancy’ van Jean Michel Basquiat, dat te zien was in de tentoonstelling Shapeshifters bij Kunstlinie, is vermoedelijk vals. Dat concludeert de Almeerse cultuurmaker Caroline in ’t Veld na een maandenlange zoektocht naar de herkomst van het schilderij. 

In ’t Veld en de Almeerse kunstenaar Stefan Damman wilden uitvinden waar ‘Nancy’ geweest was voor het in Kunstlinie aan de wand kwam. Het schilderij van de in 1988 overleden Amerikaanse kunstenaar was in catalogi en kunstboeken namelijk nergens vindbaar. “Stefan was de eerste Basquitat-kenner die het werk verdacht wordt”, vertelt In ’t Veld. 

Verschillende deskundigen in binnen- en buitenland gaven vervolgens aan dat het werk wat hen betreft niet echt kon zijn. Kunstenaar Airco Caravan uit New York schreef zelfs een verslag met 12 punten waaruit geconcludeerd kan worden dat het werk vals is. Caravan: “Basquiat kopieerde zijn eigen tekeningen om daaroverheen met verf te werken. In geen enkel ander werk heeft hij foto’s uit een magazine en een houten lijst gebruikt. Hij werkte daarbij met oilstick om te schrijven, niet met verf zoals op dit werk is gebeurd.”

Provenance

Onder voorwaarden kreeg In ‘t Veld van de Spaanse eigenaar de ‘provenance’, het paspoort van het werk. “Daarop staat dat ‘Nancy’ in Brooklyn, Basel en Miami is geweest, voordat het naar Almere kwam. Wat echter direct opvalt is een taalfout. Een document dat een werk met een waarde van vele miljoenen euro’s begeleidt, zal bovendien altijd de namen van de exposities waar het werk verschenen is correct benoemen en dat was niet het geval.” 

Vals 

In de provenance staat verder dat het schilderij is gekocht van Basquiat en zijn vriend Al Diaz. Laatstgenoemde liet deze week echter in een statement weten het werk nooit eerder gezien te hebben. Hij stelt dat het overduidelijk vals is en wil dat zijn naam gezuiverd wordt van elke connectie met dit werk. Kunstlinie laat in een reactie weten zijn oordeel over het werk van Baquiat te respecteren.

Reactie Kunstlinie

“Discussies over de ‘echtheid’ van beeldende kunst zijn van alle tijden. Als kunsthal doen wij voor zover mogelijk vooraf herkomstonderzoek naar kunstwerken die wij tentoonstellen. Daarbij moeten wij afgaan op de specialisten die wij raadplegen”, reageert Bo Naarden, hoofd museale zaken van Kunstlinie. “De echtheid van kunst vaststellen is geen exacte wetenschap. De kans dat we in dit geval 100% zekerheid krijgen is dan ook onwaarschijnlijk. Maar het is goed om af te gaan op bronnen waarvan we kunnen stellen dat zij de beste inschatting kunnen maken. In het geval van het werk van Basquiat is die bron Al Diaz. Kunstlinie respecteert zijn oordeel.” 

Het is volgens Naarden voor alle betrokken partijen belangrijk om stil te staan bij hun rol in dezen. “En daar transparant over te zijn, om voor zover het kan dit soort situaties te voorkomen. Voor Kunstlinie is het een geruststellende gedachte dat wij normaal gesproken voornamelijk met levende kunstenaars en dus primaire bronnen werken, of stukken tonen uit het bezit van grotere musea, en dit dus een uitzonderlijke situatie voor ons zal blijven.”

Kwetsbaar

Volgens In ‘t Veld zijn dit soort situaties ook lastig te voorkomen. “In kleinere musea werken niet voldoende deskundigen om elk werk zelf na te trekken en overal diepgaand verstand van te hebben. Dat maakt ze kwetsbaar voor misbruik.” Eerder dit jaar bleken in een museum in Orlando ook al 24 valse Basquiats te hangen. Die tentoonsteling werd gesloten en de schilderijen werden in beslag genomen.

Kunstmuseum

De conclusie rond ‘Nancy’ komt op het moment dat de raad in Almere discussieert over een toekomstig kunstmuseum. In ‘t Veld: “De meningen hierover zijn sterk verdeeld en concentreren zich vooral op de kosten van het nieuw te bouwen pand. Deze hele kwestie heeft wat ons betreft vooral laten zien dat investeringen in kennisopbouw en expertise gelijk op moeten gaan met de ambitie voor een nieuw te bouwen pand.”