Dakloos in Almere: Als je nergens mag wonen, maar wel moet bewijzen waar je slaapt

BUITEN - Jarenlang was Wendy Rusch iemand die haar eigen boontjes dopte. Ze werkte vanaf haar vijftiende, spreekt drie talen en bouwde een zelfstandig bestaan op. Terwijl ze haar hond aait op de bank in haar kleine bovenwoning in Almere Buiten, vertelt ze hoe dat leven onverwacht kantelde.

Door Priscilla Rolvers

Hoe ziet dakloosheid er echt uit in Almere? Achter de cijfers schuilen verhalen van mensen die nergens terecht kunnen. Sommigen slapen buiten, anderen leven van bank naar bank of wachten in tijdelijke opvang op een plek die ze thuis kunnen noemen. In deze serie onderzoekt Almere DEZE WEEK hoe het is om overeind te blijven in een krappe woningmarkt.

Rusch woonde in Duitsland toen haar relatie eindigde. Haar moeder in Almere moest in die periode regelmatig naar het ziekenhuis, dus Rusch besloot terug te keren naar Nederland. “Achteraf gezien had ik nooit terug moeten komen,” zegt ze schouderophalend. “Maar dit had ik niet kunnen voorspellen.”

Het zoeken naar een plek

In 2015 trok Rusch in bij haar zus, waar ze ruim een jaar woonde en stond ingeschreven. Later verhuisde ze naar de stacaravan op een recreatiepark in Noord-Holland. Inschrijven kon daar niet, omdat permanente bewoning op een recreatiepark niet mag. Zo schoof Rusch, door regels, richting dakloosheid. Overal waar ze verbleef, mocht ze volgens de regels niet bestaan.
In 2022 trad de Wet BRP-wijziging (basisregistratie personen) in werking, die gemeenten verplicht om mensen zonder woonadres een briefadres te bieden. Voor Rusch voelde dat als een kans. Een briefadres zou haar eindelijk een formele basis moeten geven. Maar precies daar ging het mis.

Een formulier dat je onmogelijk kunt invullen

Een briefadres aanvragen betekent voorspellen waar je de komende drie maanden verblijft: bij wie, op welke dagen, met bewijs. “Hoe moet je dat in vredesnaam weten als je dakloos bent?” zegt Rusch. “Je weet soms niet eens waar je volgende week kunt slapen.” Ze vulde toch in dat ze regelmatig in Opmeer verbleef, op het recreatiepark waar ze inmiddels een eigen caravan op een eigen stukje grond had gekocht met hulp van haar ouders. De gemeente Almere reageerde dat ze zich dan maar in Opmeer moest inschrijven. Maar dat mocht wettelijk niet: permanente bewoning is verboden en kan leiden tot een dwangsom van 25.000 euro. “De ene gemeente zegt: schrijf je daar maar in. Maar daar mag je dan niet wonen.” zegt Rusch.

De angst om anderen te belasten

Tussentijds probeerde Rusch zich bij haar ouders in te schrijven, maar ook daar speelden regels mee want die ontvingen huurtoeslag. Als zij formeel bij hen verbleef, kon die worden gekort. “Je wilt je ouders niet in problemen brengen,” zegt ze. “Elke plek waar je even kunt blijven, wordt onveilig zodra er administratie bij komt kijken.” Wie tijdelijk iemand opvangt, kan daar financieel op worden afgerekend. Daardoor durven mensen elkaar nauwelijks te helpen, merkt Rusch.

Wie niet mondig is, raakt alles kwijt

Rusch is strijdvaardig. Ze zoekt wetten op, belt instanties, houdt vol. Maar zelfs voor haar duurde het jaren om weer perspectief te krijgen. “Ik denk steeds: wat als je dit niet kunt? Wat als je niet durft te bellen of niet weet waar je moet beginnen?” Volgens haar zit de kern in een systeem dat stabiliteit eist van mensen die die juist kwijt zijn. “Het systeem sluit kwetsbare mensen buiten in plaats van hen binnen te laten.”

Een postadres helpt om niet verder in de problemen te komen

Rusch heeft een duidelijke boodschap: “Geef dakloze mensen één simpel ding: een postadres bij de gemeente. Zonder gedoe, zonder voorspellingen, zonder stapels formulieren. Dat ene adres zorgt voor inkomen en zorg. Het helpt om niet nog verder in de problemen te komen.”

Dit artikel is onderdeel van de serie Dakloos in Almere.
Klik hier voor deel 1 in de serie: Dakloos in Almere: zoeken naar een thuis
Klik hier voor deel 2 in de serie: Vier weken wachten op een voorschot: “Dan dwing je mensen tot stelen”
Klik hier voor deel 3 in de serie: Wanneer veiligheid niet meer thuis te vinden is
Klik hier voor deel 4 in de serie: Hoe een aflopend jongerencontract jonge huurders richting dakloosheid duwt
Klik hier voor deel 5 in de serie: Huren voor sleutelberoepen onbetaalbaar
Klik hier voor deel 6 in de serie: Waarom een simpele kamer het verschil maakte tussen vallen en opstaan